در انتقال سهام شرکت غیربورسی، تکلیف قانونی مالیات مقطوع اصولاً متوجه انتقالدهنده است؛ در بازارهای مجاز نیز مالیات هنگام معامله از طریق سازوکار بازار وصول می‌شود. طرفین میتوانند هزینه اقتصادی را میان خود تقسیم کنند، اما قرارداد خصوصی مسئول قانونی را در برابر مرجع مالیاتی تغییر نمی‌دهد.
در انتقال سهام شرکت غیربورسی، قانون مالیات مقطوع را بر عهده انتقالدهنده گذاشته و پرداخت آن باید پیش از انتقال انجام شود. در سهام معامله‌شده در بورس یا بازار خارج بورس دارای مجوز، مالیات هنگام معامله از طریق سازوکار بازار وصول می‌شود. فروشنده و خریدار میتوانند هزینه اقتصادی را قراردادی تقسیم کنند، اما این توافق مسئول قانونی را در برابر مرجع مالیاتی عوض نمی‌کند.
فهرست مطالب
- ابتدا نوع سهم و بازار را تشخیص دهید
- مالیات سهام غیربورسی
- مالیات سهام بورسی و بازار مجاز
- هزینه‌های جانبی بر عهده چه کسی است؟
- ترتیب پرداخت و مدارک
- ریسک‌ها و پرسش‌های متداول
نخست معامله را درست طبقه‌بندی کنید
پیش از محاسبه، مشخص کنید موضوع معامله سهام شرکت سهامی است یا سهم‌الشرکه شرکت با مسئولیت محدود، سهام در بازار مجاز معامله می‌شود یا خارج از آن، و انتقال عادی است یا مشمول مقررات ویژه‌ای مانند ارث، تجدید ساختار یا واگذاری دولتی. نرخ و روش وصول برای همه این وضعیت‌ها یکسان نیست.
همچنین ارزش اسمی، تعداد سهام، قیمت فروش، تاریخ انتقال و هویت انتقالدهنده را از اساسنامه، دفتر سهام و قرارداد تطبیق دهید. اختلاف میان «ارزش اسمی» و «قیمت معامله» در محاسبه مالیات سهام غیربورسی مهم است.
مالیات انتقال سهام غیربورسی با چه کسی است؟
تبصره ۱ ماده ۱۴۳ قانون مالیات‌های مستقیم از هر نقل‌وانتقال سهام و سهم‌الشرکه و حق تقدم سهام و سهم‌الشرکه شرکا در سایر شرکت‌ها، مالیات مقطوع به میزان چهار درصد ارزش اسمی مطالبه می‌کند. انتقال‌دهندگان باید پیش از انتقال، مالیات را به حساب سازمان امور مالیاتی واریز کنند.
بنابراین مبنای این حکم قیمت توافقی قرارداد نیست؛ ارزش اسمی موضوع انتقال است. مسئول قانونی نیز انتقالدهنده است. اگر طرفین توافق کنند خریدار مبلغ مالیات را تأمین یا از قیمت کسر کند، این فقط تقسیم اقتصادی هزینه در رابطه داخلی آنان است. قرارداد خصوصی نباید باعث شود پرداخت به نام، زمان یا روش نادرست انجام شود.
مدرک پرداخت را پیش از تکمیل انتقال نگه دارید و تعداد سهام و مبلغ اسمی را با دفتر شرکت تطبیق دهید. از عددهای قدیمی، قبض نامرتبط یا محاسبه بر اساس شنیده‌ها استفاده نکنید.
سهام بورسی و بازار خارج بورس مجاز
ماده ۱۴۳ مکرر برای فروش سهام و حق تقدم سهام شرکت‌ها در بورس یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز، مالیات مقطوع نیم درصد ارزش فروش را مقرر می‌کند. کارگزاران بورس، سازمان‌ها و شرکت‌های مرتبط مکلف‌اند این مالیات را هنگام هر انتقال وصول و به حساب تعیین‌شده واریز کنند.
در این وضعیت، فرآیند بازار و واسطه مربوط مالیات را در لحظه معامله وصول می‌کند و انتقالدهنده نباید آن را مانند معامله دستی سهام غیربورسی اجرا کند. اگر سهام خارج از سازوکار بازار واگذار می‌شود، صرف نام بورسی شرکت برای انتخاب روش کافی نیست؛ مسیر واقعی معامله و مقررات روز باید بررسی شود.
هزینه‌های جانبی را چگونه تقسیم کنیم؟
قانون برای همه هزینه‌های قراردادی یک تقسیم ثابت تعیین نمی‌کند. طرفین میتوانند در قرارداد مسئول هر قلم را روشن کنند، از جمله:
- هزینه بررسی حقوقی، مالیاتی و حسابداری؛
- هزینه ارزش‌گذاری و حسابرسی ویژه؛
- هزینه تهیه نسخه و گواهی از دفتر سهام؛
- هزینه تنظیم یا ثبت صورت‌جلسه تغییرات بعدی؛
- هزینه دفترخانه برای انتقال سهم‌الشرکه مسئولیت محدود؛
- هزینه تضمین، استعلام یا رفع وثیقه؛
- کارمزد بازار یا واسطه مجاز، طبق مقررات مربوط.
بهتر است قرارداد نام هزینه، مسئول پرداخت، مهلت، سند قابل قبول و اثر عدم پرداخت را بنویسد. عبارت کلی «همه هزینه‌ها با خریدار» ممکن است مسئولیت قانونی فروشنده را در برابر سازمان مالیاتی تغییر ندهد و هنگام اختلاف نیز مبهم باشد.
تفاوت مالیات انتقال با حق تمبر سرمایه
حق تمبر موضوع ماده ۴۸ قانون مالیات‌های مستقیم به ایجاد یا افزایش سرمایه شرکت مربوط است و با مالیات نقل‌وانتقال سهام یکی نیست. وجود رسید حق تمبر تأسیس یا افزایش سرمایه، دلیل پرداخت مالیات معامله امروز نیست. هر پرداخت باید با عنوان، دوره و موضوع درست کنترل شود.
برای تشکیل یا تکمیل پرونده شرکت، راهنمای کد اقتصادی و پرونده مالیاتی مدارک پایه را توضیح می‌دهد.
ترتیب امن پرداخت و انتقال
- نوع شرکت، سهم و بازار را مشخص کنید.
- ارزش اسمی، تعداد و قیمت معامله را جدا ثبت نمایید.
- حکم مالیاتی جاری و هر استثنای قابل اعمال را بررسی کنید.
- مسئول قانونی و تقسیم اقتصادی هزینه را در قرارداد تفکیک کنید.
- مالیات و مدارک لازم را پیش از انتقال نهایی تکمیل نمایید.
- پرداخت نهایی ثمن را با ثبت دفتر سهام و تحویل رسیدها هماهنگ کنید.
- سوابق محاسبه، قبض و نسخه قرارداد را نگه دارید.
برای مدارک و موافقت‌ها، راهنمای فروش سهام به فرد خارج شرکت را نیز ببینید.
استثناها و مقررات متغیر
انتقال قهری مانند ارث، ادغام یا تجدید ساختار، واگذاری‌های دولتی، شرکت‌های دارای مقررات خاص و نظام مالیات بر عایدی سرمایه میتوانند بررسی جداگانه بخواهند. تاریخ اجرا، آیین‌نامه‌ها و سامانه عملیاتی را در روز معامله کنترل کنید. از تعمیم یک نرخ به هر نوع دارایی مالی یا هر روش انتقال خودداری نمایید.
اشتباهات پرریسک
- محاسبه مالیات غیربورسی بر قیمت قرارداد به جای ارزش اسمی؛
- فرض اینکه توافق خریدار با فروشنده، مسئول قانونی را عوض می‌کند؛
- یکی‌گرفتن سهام بورسی و انتقال خارج از سازوکار مجاز؛
- اشتباه‌گرفتن حق تمبر سرمایه با مالیات انتقال؛
- ثبت انتقال پیش از تکمیل تکلیف مالیاتی؛
- استفاده از نرخ یا سامانه قدیمی بدون راستی‌آزمایی.
برای بررسی محاسبه و اسناد از مشاوره تغییرات شرکت استفاده کنید.
جمع‌بندی
در معامله عادی غیربورسی، انتقالدهنده مسئول قانونی مالیات چهار درصد ارزش اسمی است؛ در بازار مجاز، مالیات نیم درصد ارزش فروش هنگام معامله وصول می‌شود. هزینه‌های جانبی را شفاف و قلم‌به‌قلم تقسیم کنید. برای ارزیابی پرونده از فرم تماس یوتا ثبت کمک بگیرید.
منابع و تاریخ بازبینی
- قانون مالیات‌های مستقیم؛ تبصره ۱ ماده ۱۴۳ و ماده ۱۴۳ مکرر
- لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت؛ ماده ۴۰
آخرین بازبینی: ۸ آبان ۱۴۰۵. نرخ، استثنا و روش عملی پرداخت را در تاریخ معامله با سامانه و مقررات جاری تطبیق دهید.
پرسش‌های متداول
مالیات انتقال سهام غیربورسی چند درصد است؟
طبق تبصره ۱ ماده ۱۴۳، چهار درصد ارزش اسمی موضوع انتقال است؛ نه چهار درصد قیمت فروش.
آیا خریدار میتواند مالیات را پرداخت کند؟
طرفین میتوانند هزینه را میان خود تقسیم کنند، اما تکلیف قانونی انتقالدهنده و الزامات پرداخت صحیح پابرجاست.
مالیات سهام بورسی چگونه وصول می‌شود؟
در بورس یا بازار خارج بورس دارای مجوز، نیم درصد ارزش فروش هنگام انتقال توسط سازوکار و واسطه مربوط وصول می‌شود.
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین بررسی تخصصی شرایط پرونده شما نیست.